Hoe ik werk - individu en team/organisatie

Individuele insteek

Ik hanteer (voornamelijk tijdens mijn coaching, training en talentmanagement) de principes van de cliëntgerichte therapie die beschreven staan door Carl Rogers. De basis hiervan is gelegen in de humanistische psychologie.

Onvoorwaardelijk acceptatie

Dit betekent dat ik mijn cliënt, maar ook andere mensen waarmee ik werk, accepteer om wie zij zijn, en hun gedachten, gevoelens en belevingswereld respecteer. Het betekent dat ik geen oordeel heb over wie de ander is, wat hij of zij doet en hetgeen ik van iets vind geen rol speelt in de behandeling of de opdracht. Schaamte speelt een grote rol in de remming om jezelf verder te ontwikkelen en in persoonlijke groei. Wanneer ik geen oordeel vel over jouw belevingswereld of jou als persoon kun je je veilig voelen en daarmee ook vertellen over schaamtevolle ervaringen of andere moeilijke onderwerpen. Zo begint alles weer te stromen in plaats van dat de schaamte je gevangen houdt op één bepaalde plek en je hier niet uit komt.

Ook kan het leren jezelf te accepteren wanneer iemand anders jou accepteert om wie je bent. Dit is niet alleen erg prettig voor mensen met een laag zelfbeeld maar voor ieder, individueel of binnen een team, erg belangrijk. Het is van belang dat jij jezelf accepteert om wie je bent omdat vanuit daaruit namelijk de weg geopend wordt om jezelf écht te leren kennen, zonder enige vorm van censuur. Dit komt doordat het moeilijk is zwaktes te erkennen omdat deze herinneren aan het gevoel van een lage eigenwaarde. Ook voor managers en teamleiders kan dit een bijzonder goede methode zijn om met medewerkers om te gaan. Het schept verbondenheid, veiligheid en openheid binnen het team en je zet werknemers in hun kracht. Hierdoor komen zij beter tot hun recht en zal er weer groei ontstaan in plaats van stagnatie.


Congruentie (echtheid)

In ons leven hebben we te maken met de persoon die we 'echt zijn' en de persoon die we volgens onze omgeving 'moeten zijn'. Deze twee personen zijn niet vaak identiek aan elkaar. Wanneer we teveel de persoon zijn die we 'moeten zijn' en te weinig wie we 'echt zijn', kunnen we een gevoel van leegte, blokkades en een gebrek aan zingeving ervaren en daarmee daalt ook ons gevoel van levensvreugde, flow en energie. Dit heeft tot gevolg dat we opbranden, vermoeid zijn, ons leven zinloos vinden, richting missen en geen echte verbinding met anderen kunnen ervaren. Als coach, trainer of zelfs als adviseur vind ik dat ik het goede voorbeeld moet geven en ook moet laten zien wie ik 'echt ben', vanuit daar kan er namelijk pas echte verbinding tussen mij en een ander iemand ontstaan. Ook de bedrijfscultuur is hierin aan het veranderen en authenticiteit wordt steeds meer gewaardeerd in de zakelijke omgeving. We worden minder in een keurslijf gedrukt maar er komt meer ruimte voor onze unieke zelf en wat hierbij aansluit, denk aan jobcrafting en jobcarving. Echt zijn, congruent zijn, betekent dat ik eerlijk en open ben als professional. Ik ben te vertrouwen, komt afspraken na, draag zorg voor de veiligheid en laat zien als iets me raakt en dus dat ik ook menselijk ben. Hierin kan ik vanuit mijn kracht de verbinding maken met de ander en de kloof tussen ons dichten door te laten zien dat wij allemaal dezelfde weg belopen in het leven, tegen dezelfde dingen aanlopen, we allemaal fouten maken en blunderen.

Empathie

Als coach en trainer probeer ik me altijd in te leven in de emoties en de ervaring van mijn cliënt of kandidaten. Niemand heeft er wat aan als ik zeg hoe erg het voor je is, maar het is fijner als iemand zegt "ik begrijp dat dit je erg veel verdriet doet" en dus meegaat in de ervaring van cliënt. Ik kan namelijk nooit echt helemaal begrijpen hoe een ander zich voelt in die specifieke situatie, maar ik kan wel emoties als pijn en verdriet herkennen en zien en dit benoemen naar de cliënt. Hierdoor voelt de ander zich serieus genomen, gehoord en gezien en kan hij of zij ook zelf nadenken en op een open manier kijken naar eigen gevoelens en ervaringen. Empathie creëert ruimte, verbondenheid en menselijkheid.

Holistisch werken

Ik ben van mening, dat de mens niet enkel bestaat uit een rationeel vermogen en daarom een geheel vormt van verschillende facetten. Deze facetten of gebieden van het leven, maken ons tot een totaal mens en werken op elkaar in en hebben dus een grote relatie met elkaar. Zo werkt onze lichamelijk gezondheid in op ons psychisch welzijn en andersom. Van gezonde sociale relaties is bewezen dat zij ziekte en sterftecijfers naar beneden halen en zingeving en spiritualiteit zorgt voor een groter geluksgevoel en tevredenheid. 
Ik onderscheid vijf gebieden:
- Fysiek
- Mentaal/cognitief
- Emotioneel
- Sociaal
- Spiritueel

Voornamelijk tijdens coaching kijk ik naar al deze gebieden.



Carl Jung, projectie en de man- vrouwpsychologie

Naast deze uitgangspunten van Carl Rogers, vind ik veel herkenning en inspiratie bij Carl Jung. Omdat ik zelf grote interesse heb in mythologie en symbolieken, kan ik in de theorie Carl Jung helemaal mijn ei kwijt. Maar dat niet alleen, Jung geeft ook woorden aan mijn eigen bevindingen over het ego, collectief onderbewuste en de Schaduw. Hierover binnenkort meer in mijn blog. In mijn praktijk werk ik dan ook vaak met de principes van het onderbewuste, individuatie en de man- vrouwpsychologie.

Projectie

Ik vind voornamelijk de ideeën die Jung uiteenzet rondom projectie erg belangrijk. Niet alleen leidt projectie ons af van ons eigen innerlijk werk, het zorgt ook vaak voor vele conflicten tussen mensen of binnen teams en organisaties. Projectie betekent dat alles wat wij in ons innerlijk verdringen op een plek in onze psyche terecht komt die Jung de Schaduw noemde. Daar leven alle negatieve maar ook positieve verdrongen aspecten van ons zelf. Wanneer deze aspecten opspelen, bijvoorbeeld in een situatie die één van deze aspecten aanspreekt of met een Engels woord triggerd, kan het zijn dat wij dit aspect op een ander projecteren. We voelen ons bijvoorbeeld onzeker, daarom zijn we jaloers op iemand die het ogenschijnlijk beter doet dan wij en gaan we over die persoon negatieve roddels verspreiden. We projecteren ons gevoel van lage eigenwaarde op iemand anders, we plaatsen het dus buiten onszelf in plaats van dat we naar binnen (durven) kijken.

Dit is een zeer krachtig mechanisme dat zorgt voor heel veel conflicten tussen mensen, in relaties, vriendschappen, op de werkvloer en binnen families omdat ze de oorzaak van hun eigen ongenoegen of pijn buiten zichzelf plaatsen. Het bewustmaken en erkennen van deze projecties kan heel veel conflicten oplossen en zorgen voor het opnieuw verantwoordelijkheid nemen voor eigen gevoelens en gedrag waardoor we ons persoonlijk leiderschap vergroten en zo langzaam werken aan een zelfkennis die ons dichterbij onszelf kunnen brengen. Vanuit deze plek, en dat klinkt misschien wat vaag; 'dichtbij ons zelf', kunnen we met een grotere kracht, verbondenheid, moed, waarheid en energie de wereld betreden.


Mindset

Mindset is een belangrijk aspect in het verbeteren van jezelf als mens, om doelen te bereiken en om verandering teweeg te brengen. We worden allen soms tegengehouden door bepaalde belemmerende overtuigingen, zoals dat je niet goed genoeg bent, je het verkeerd doet, je het niet kan, het niet lukt, dat alles perfect moet zijn, je altijd druk moet zijn, je slank moet zijn, je goed moet slapen...De maatschappij en het internet lopen over van succesverhalen, maar we lezen nooit dat het eens slecht met iemand gaat. Dit is nog niet erg maatschappelijk geaccepteerd, terwijl dit wel bij het leven hoort en ook onze opvoeding kan soms flink roet in het eten gooien als het gaat om in jezelf geloven.

Ik laat mij inspireren door Stephen Covey en zijn boek "de Zeven eigenschappen van Effectief Leiderschap". Leiderschap over ons eigen leven, zelf sturen en niet gestuurd worden door onbewuste patronen of overtuigingen die niet helpen. Ik richt me op de groei-mindset, dankbaarheid, prioriteiten stellen, je missie en visie vinden, doelen stellen, het proces omarmen, succes vieren en balans tussen inspanning en ontspanning.
 

Teams en Organisaties

Bij mijn werk in groepen en binnen organisaties moet men natuurlijk niet alleen het individu in ogenschouw nemen maar het groter geheel. Het kijken en schakelen tussen meta-niveau, micro en macro-niveau is een grote kunst op dat gebied.

Mijn voornaamste uitgangspunten zijn:
- Bezieling en kwaliteit in organisaties (D. Ofman)
- Werken met het Levenswiel (circulair denken/balans)

 

 

Bezieling en kwaliteit

De tijden van de extrinsieke motivatie op het gebied van werk zijn duidelijk voorbij. De recente onderzoeken naar geluk, werkervaring, zingeving en kwaliteit laten zien dat een organisatie het beste draait met mensen die zich betrokken en vanuit een intrinsiek gevoel van motivatie in willen zetten voor de zaak. Daniel Ofman, waar ik de kernkwaliteiten zo van waardeerde tijdens de coachingsoefeningen in mijn opleiding, heeft prachtig uiteen gezet hoe hoe een organisatie kan floreren vanuit een gevoel van een gedeelde missie, leiderschap van binnenuit, bezieling, soepele veranderingen en creativiteit. Hij doet dit door te kijken naar het individu door middel van de kernkwaliteiten en de mens als creërend wezen. Hij geeft aanknopingspunten voor het begeleiden van veranderingsprocessen en stelt een nieuwe organisatiecultuur voor: de creërende organisatiecultuur.
Hij zet daarnaast belangrijke aspecten van de organisatie naar voren, namelijk: 

1. Ziel
2. Waarden
3. Missie
4. Visie


De reden waarom ik mij zo kan vinden in deze uiteenzetting van Ofman is omdat ik naar teams, organisaties en groepen kijk als een organisme. Een levend wezen met een soort eigen ziel. Sommigen noemen dit organisatiecultuur, of een volk met een bepaalde cultuur of groepscultuur. Maar een organisatie heeft niet alleen een cultuur maar ook een ziel, een bepaalde kern, een bepaalde essentie die altijd dezelfde blijft en die is de drijvende kracht achter alles. Het is de levensader, de inspiratiebron, de stuwende kracht en de creatieve kracht van een organisatie of een groep. Dit staat onlosmakelijk verbonden met intrinsieke motivatie, missie en doelen. De praktische methodes die hierbij passen zijn bijvoorbeeld de TMA-Talentenanalyse, de Golden Circle van Sinek (why, how, what) en het Levenswiel.


Het Levenswiel

Wanneer we naar alle oude culturen van de wereld kijken, zien we dat, hoe verder we terug gaan in de tijd, zij allemaal ergens een gemeenschappelijk model hebben als het gaat om de kijk op leven. Dit was hun raamwerk, hun platform, hun manier om alles in het leven te kunnen plaatsen en het heette het levenswiel. U vindt het bij de nomadische volkeren in Mongolië, Siberië, Native Americans, Europa in de bronstijd en nu nog is de cirkel een belangrijk symbool voor ons dat staat voor oneindigheid en verbinding.

Het levenswiel komt oorspronkelijk uit het sjamanisme, waarin er naar het leven werd gekeken vanuit een animistische levenshouding waarin men inzag dat alles een ziel had en met elkaar verbonden was. Daarnaast zagen zij ook dat alles volgende de beweging van dit wiel zich ordende in de wereld om zich heen. Alles wat leefde en een ziel had had te maken met het levenswiel.
Het Levenswiel is opgemaakt uit windrichtingen, Oost, Zuid, West en Noord, waarin oost staat voor begin en groei, zuid voor verwezenlijking en vreugde, west voor reflectie en afbraak, en noord voor intrigeren, bezieling, stilte en rust (en tevens dood en nieuw leven).
Uitgaande van de gedachte dat alles wat leeft ook bezield is - dus ook u, ik, teams en organisaties - betekent het dat dit wiel ook op ons van toepassing is en we dit kunnen volgen om balans te houden in het leven.

In de cirkel is alles gelijk en alles volgt een bepaalde, natuurlijke richting die zorgt voor vitaliteit en evenwichtigheid. Alles heeft een tijd en een plaats. op dit wiel. We kunnen als voorbeeld ons eigen leven nemen, dat van kind (oost), volwassene (zuid), oudere (west) en het sterven (noord) loopt. Of onze dag; ochtend (oost), middag (zuid), avond (west) en nacht (noord). Evenwichtigheid ligt hem in de kunst van de balans en te weten wanneer men moet beginnen, stoppen, rust nemen of doorzetten. Het is ook een krachtig hulpmiddel om te zien waar uw knelpunten liggen, bijvoorbeeld een organisatie die teveel bezig is met cijfers en klanten (groei, verwezenlijking in de materie), kan hun visie en missie vergeten, die meer past bij Noord, namelijk bezieling en rust nemen om af en toe bij te komen van het werk en nieuwe energie of ideeën op te doen). Daarnaast valt het niet te ontkennen dat ook onze maatschappij, onze cultuur, onze ziel, wat uit balans lijkt te zijn geraakt. Wij als maatschappij fixeren ons teveel op oost en zuid van het levenswiel, die staan voor: actie, prestatie, doen, individualisme, ego, je onderscheiden, wakker, assertiviteit, denken, ratio, analytisch, energie, materie, praten, geld, bezit, lust, genot, plezier, gericht op de buitenwereld en ondernemen.
De waarden die passen bij west en noord van dit wiel vinden wij over het algemeen lastig of zijn ondergewaardeerd. De kwaliteiten van west en noord zijn: rust, loslaten, stilte, alleen zijn, donker, reflectie, contemplatie, naar binnen gericht, samen, heelheid, bezieling, geestelijke onderwerpen, diepere verbinding, het onderbewuste, slaap, zwijgen, omgaan met negatieve ervaringen, ruimte geven aan emoties, ervaring, intuïtie, immateriële zaken, ontspanning en niets doen.

U hoeft geen rocket-scientist te zijn om te zien dat onze maatschappij meer de nadruk op oost en zuid legt dan op west en noord. Natuurlijk zijn oost en zuid ook belangrijk, maar dan wel in combinatie met west en noord. We moeten rust nemen, anders raken we burn-out, we moeten slapen anders worden we ziek, af en toe moet het regenen want anders verdord het hele land. Het wiel is in combinatie met bijvoorbeeld opstellingenwerk/systemisch werk, een enorm goede graadmeter en hulpbron gebleken in mijn werk om overzicht te krijgen over je eigen balans of de balans binnen een organisatie of team. Ook tijdens individuele coaching werk ik graag met het wiel om te kijken welke cadans iemands leven vertoont. In combinatie met de man- vrouwpsychologie en wat we weten over yin en yang vanuit de Chinese filosofie, blijkt dit zeer effectief te werken om knelpunten te lokaliseren en aan te pakken. Ook de oplossing kan soms eenvoudiger zijn dan we denken omdat er alleen een verstoring in de balans is die hersteld moet worden. Om nogmaals het slaapprobleem aan te halen van een cliënt; het was niet het slaapprobleem, maar het onderliggende probleem wat de boosdoener was (onderbewuste), namelijk; een overmaat aan zuid-kracht in het leven waarbij de cliënt teveel in het hoofd zat (mentale activiteit), onrustig was (actie/doen) en teveel de nadruk legde op presteren (individualisme en onderscheiden) en te weinig op zijn, rust en dankbaar zijn voor wat is.

Het is intrigerend om kennis van duizenden jaren oud te kunnen gebruiken in de coaching of training om zo duidelijke, werkzame en prachtige resultaten te boeken. Hoe ik werk met het Levenswiel kunt u lezen onder methoden. Onder andere kan ik per richting op het wiel een methode kiezen wat werkzaam en praktisch is om in te zetten, zoals mindfulness voor meer rust (noord), persoonlijk leiderschaps-ontwikkeling voor meer kracht en assertiviteit (zuid), GROW voor groei en beweging (oost) en 360 graden feedback en STAR voor het westen van het wiel.

Voor meer informatie over dit soort onderwerpen verwijs ik u zeker ook door naar het werk van Bert Hellinger in combinatie met Daan van Kampenhout. Zij hebben deze sjamanistische invalshoeken gecombineerd met Hellingers baanbrekende werk over opstellingen, genaamd Systemic Ritual®. U kunt hier meer over vinden op deze website. Zelf heb ik elementen van deze manier van werken geleerd, in combinatie met opstellingenwerk, van Linda Wormhoudt (Daan's assistente), Peter de Haan en Susanne Hazen, psychologe uit Amsterdam, ook allemaal studenten van Daan.



 

  • Facebook
  • LinkedIn

©2019 by Mirjam van Donselaar - Toegepaste Psychologie, KvK nmmr: 72709510